“Vận động giảm lãi suất” bằng “Củ cà rốt và cây gậy” trong chính sách tiền tệ?

(26/07 20:58)

Từ giữa tháng 7 có 2 sự kiện được giới ngân hàng (NH) Việt Nam quan tâm. Thứ nhất, Phó Thống đốc NHNN ông Đào Minh Tú giao Hiệp hội NH Việt Nam (VNBA) vận động sự đồng thuận của các tổ chức tín dụng (TCTD) để giảm lãi suất với những mức cụ thể ngay trong tháng 7. Thứ hai, NHNN có văn bản về việc nới hạn mức tăng trưởng tín dụng của các NH từ 8,5% lên 12,1%, hoặc từ 10,5% lên 15%, tùy từng NH. 

 

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Room tín dụng
 
Một vài người làm trong NH lâu năm nhận xét chính sách tiền tệ “vận động giảm lãi suất” có thể thực hiện được, vì các NH vẫn muốn được sự hỗ trợ về mặt chính sách trong cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng, cũng như việc cấp phép cho các loại sản phẩm dịch vụ mới sau này.
 
Vì vậy, không có gì lạ khi các TCTD đồng thuận để giảm lãi suất ngay trong tháng 7. Hạn mức tín dụng có thể được xem như củ cà rốt, nhưng cũng là cây gậy để điều tiết hành vi của các TCTD trong “chính sách tiền tệ đồng thuận”. 
Trong cách làm chính sách này, thay vì dùng những công cụ kỹ thuật của thị trường, NHNN sử dụng công cụ có tính “chính trị”, đó là mối quan hệ tốt đẹp với NHNN. Nếu TCTD “hỗ trợ” NHNN trong thực thi chính sách, đổi lại những lợi ích mềm về hạn mức tín dụng, đánh giá xếp loại NH hay thí điểm triển khai dịch vụ mới có thể thương lượng.
 
Trong thị trường tài chính Việt Nam, mối quan hệ cây gậy và củ cà rốt chính sách này luôn được thể hiện ở nhiều thời điểm trong quá khứ. Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, xuất hiện 2 vấn đề.
 
Thứ nhất, các TCTD vẫn phải đảm bảo an toàn vốn, cơ cấu nợ theo Thông tư 03 đồng thời với giảm lãi suất. Nếu thực hiện cùng lúc các mặt này một cách thực chất, các TCTD sẽ khó duy trì được tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng như hiện nay. Thứ hai, là câu hỏi ai sẽ được vay lãi suất rẻ? 

Cơ cấu nợ, Thông tư 03 và an toàn vốn
 
Vấn đề giới đầu tư ngành NH quan tâm thời gian qua là tính bất định của con số hàng trăm ngàn tỷ đồng nợ cơ cấu theo Thông tư 03. Với sự bùng phát làn sóng thứ tư đại dịch Covid-19, con số tín dụng bị ảnh hưởng có lẽ đã tăng thêm. Bao nhiêu trong số đó chưa được phân loại và trích lập dự phòng rủi ro hợp lý? Theo Thông tư 03, các NH sẽ cần trích lập dần trong vòng 3 năm với tỷ lệ phân bổ 30% trong năm 2021.
Ngoài ra, việc thực hiện miễn, giảm lãi, phí cho khách hàng chỉ thực hiện đến ngày 31-12-2021, tức chỉ còn 5 tháng nữa, trong khi nhiều khả năng các khách hàng doanh nghiệp sẽ còn cần được hỗ trợ thêm sang cả năm sau trong việc cơ cấu nợ, miễn và giảm lãi. Diễn biến bất ngờ của dịch bệnh lần này có thể khiến Thông tư 03 rơi vào trạng thái “việt vị”. 
 
Vì vậy, đã có những đề xuất là cần sửa Thông tư 03 thêm lần nữa. Nhưng nếu vậy sẽ lại tiếp tục “đá quả bóng trích lập dự phòng nợ xấu một cách đúng và đầy đủ về tương lai”. Và các NH quản trị không tốt cứ vậy mà “làm liều”, vì cứ dịch bệnh sẽ sửa thông tư, cho phép cơ cấu lại nợ, trì hoãn trích lập dự phòng.
 
Điều này đi ngược với phương pháp quản lý NH hiện đại là phải đảm bảo đủ an toàn vốn và trích lập dự phòng đầy đủ để tạo vùng đệm an toàn với những rủi ro vỡ nợ tín dụng trên diện rộng và có tính hệ thống. Với các NH ít thận trọng hơn, rủi ro thanh khoản và mất ổn định hệ thống có thể sẽ diễn ra nếu họ không có của để dành đầy đủ cho đợt diễn biến phức tạp nữa của dịch Covid-19, thậm chí nếu điều đó dẫn đến cuộc khủng hoảng tín dụng ở các thị trường mới nổi. 
 
Những vụ vỡ nợ đang diễn ra trên thị trường trái phiếu và tín dụng cho các chính quyền địa phương ở Trung Quốc, đang là lời cảnh báo cho những quốc gia khác. Chúng ta tuyệt đối không nên xem nhẹ những rủi ro này và bị huyễn hoặc trong cách nói dân gian là “tiền nhiều quá để làm gì”. Tiền nhiều nhưng giá trị các khoản nợ đang xin tái cơ cấu còn nhiều hơn số tiền mặt ngoài thị trường gấp mấy lần.
 
Nói cách khác, chúng ta có thể đang bị che mắt bởi sự dư dả thanh khoản giả tạo của nền kinh tế vì tiến trình giãn, giảm và cơ cấu nợ theo Thông tư 01 và 03. 
 
Bài học cải tổ thị trường tài chính của Trung Quốc gần đây được tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch nhận xét là bắt buộc phải làm dù nó làm tăng rủi ro vỡ nợ của các “sân sau” tài chính các chính quyền địa phương, bởi Trung Quốc không thể tiếp tục đá quả bóng rủi ro vỡ nợ này vào tương lai mãi được.
 
Trung Quốc đang đi qua giai đoạn cải tổ đau đớn của thị trường tài chính mà Việt Nam muốn tránh. Nó là hệ quả của việc trì hoãn đảm bảo kỷ luật tài chính và cải tổ thị trường trong những năm trước Covid, để rủi ro tăng mạnh trong hệ thống. Covid-19 chỉ kích nổ những quả bom trong lòng hệ thống tài chính của Trung Quốc mà thôi.
 
Lãi suất cho vay giảm, ai được vay?
 
Đồng thời với nới room tín dụng, nhiều NH cũng công bố giảm lãi suất theo khuyến nghị của NHNN. Phần lớn các NH này đều giảm ít nhất 1%/năm cho tổng dư nợ hiện hữu của khách hàng tại thời điểm 15-7 đến hết năm 2021. Vậy ai sẽ được vay? Năm ngoái nhiều NH đã giảm lãi vay sau khi được tăng hạn mức tín dụng.
 
Nhưng nếu tìm hiểu kỹ lại, những vụ giảm lãi vay lớn nhất đã chiếm phần lớn khoản giảm lãi của các NH. Chẳng hạn, các khoản cơ cấu nợ và tăng cho vay với lãi suất gần như cho không với Vietnam Airlines. Nếu bỏ các khoản cho vay hỗ trợ của NH cho các ông lớn này, ai đang thực sự được giảm lãi suất?
 
Ông Phạm Thanh Hà, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, nhấn mạnh “Chúng tôi muốn thấy những con số hỗ trợ cụ thể để thị trường biết rằng các NH đã hỗ trợ cho những nhóm ngành nào, thậm chí khách hàng nào, để tất cả đều thấy rằng sự sẻ chia, sát cánh của hệ thống ngân hàng là nhanh chóng và thực chất”.
 
Nếu phần lớn doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ không thể vay được và vì vậy biến mất trên thị trường, trong khi các ông lớn được tiếp cận vốn có thể tồn tại, thậm chí thâu tóm những doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ này, chúng ta đang tạo ra rủi ro mà Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đang cảnh báo. Đó là tình trạng “quá lớn để đổ vỡ” có thể sẽ trở nên trầm trọng hơn sau dịch Covid-19, khi những đại công ty trở thành những công ty khổng lồ.
Và nếu trong số đó có tỷ lệ đáng kể những công ty “nghiện” vay nợ và luôn cần được hỗ trợ tái cơ cấu nợ thì nguy to. 

Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên Đại học Bristol, Anh

 

https://saigondautu.com.vn/tai-chinh/van-dong-giam-lai-suat-bang-cu-ca-rot-va-cay-gay-trong-chinh-sach-tien-te-94112.html
Tin cùng chuyên mục
Nếu để doanh nghiệp tê liệt hàng loạt thì kinh tế sẽ khủng hoảng. Đây là thời điểm có tính chất quyết định để cứu nguy các doanh nghiệp. Các bộ, ngành, địa phương phải vào cuộc ngay để đưa doanh nghiệp trở lại hoạt động.
Mặc dù trong tâm dịch, song nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất hàng xuất khẩu khu vực phía Nam vẫn tìm nhiều giải pháp, tận dụng cơ hội để đảm bảo sản xuất, xuất khẩu, gia tăng sản lượng và mở thị trường mới.
Việc chia vùng của Hà Nội được đánh giá là linh hoạt dựa trên lợi thế địa lý để tăng cường phòng chống dịch; đảm bảo sản xuất, sinh hoạt. Tuy nhiên, chính sách mỗi huyện thực hiện một kiểu, không liên kết vùng xanh khiến các DN thiếu lao động để phục hồi sản xuất. .
Trải qua gần 2 tháng hoạt động trong điều kiện giãn cách xã hội, xuất khẩu thủy sản thực sự ngấm đòn COVID-19, khi giá trị xuất khẩu trong tháng 8 sang các thị trường đều giảm từ 16 – 50% so với cùng kỳ năm 2020.
 Có thể nói, cụm cảng biển cửa khẩu quốc tế Cái Mép - Thị Vải tỉnh Bà Rịa - Vùng Tàu, cụm cảng biển TPHCM, sân bay quốc tế Long Thành đã và đang hình thành là những “viên gạch” đầu tiên để xây dựng vùng TPHCM - vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước, một trung tâm logistics lớn không chỉ cả nước mà còn cả khu vực.
Diễn đàn sẽ tổ chức theo từng chủ đề ngành hàng nông sản theo từng mùa vụ được gắn với từng vùng miền. Người nông dân có thể giới thiệu quảng bá nông sản tại diễn đàn, từ đó giúp người bán tìm đến người mua dễ dàng hơn, khắc phục được tình trạng mù mờ thông tin trong việc tiêu thụ nông sản.
Thu ngân sách nhà nước năm nay đã chính thức đạt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng sau 8 tháng, dù nền kinh tế ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nhưng số thu trên vẫn tăng hơn 14% so với cùng kỳ năm trước.
Dịch COVID-19 bùng phát, nhiều lao động, công nhân ở khu công nghiệp rơi vào cảnh mất việc làm phải “khăn gói” về quê. Tuy nhiên, khi dịch được khống chế, đã thấy hiện hữu nguy cơ các doanh nghiệp tại không ít địa phương sẽ đối mặt vấn đề thiếu lao động trầm trọng.
Trong “thế trận” mới, đòi hỏi phải có những giải pháp ứng phó mới, bài bản và khoa học hơn mới hòng đẩy lui dịch, trở lại trạng thái bình thường mới, ổn định và phát triển.    
Sau khi ghi nhận góp ý của các bộ ngành liên quan, Bộ LĐ-TB&XH đã giảm mức đề xuất tăng lương hưu, trợ cấp hàng tháng xuống còn 11%, thay vì mức đề xuất trước đó là 15%, do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Thời điểm tăng lương hưu dự kiến từ đầu năm 2022.
Trong vòng 7 tháng, Việt Nam chi tới 2,93 tỷ USD để nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu và khoảng 3,095 tỷ USD để nhập ngô, đậu tương, lúa mỳ, dầu mỡ động thực vật .
Đáng chú trong phiên hôm nay, cổ phiếu chứng khoán có tới 14 mã tăng trần. Thanh khoản thị trường tăng vọt, dòng tiền sôi động, tiếp tục lan toả, tìm cơ hội ở cả nhóm cổ phiếu nhỏ, vừa. Giá trị khớp lệnh trên HoSE trên 26.150 tỷ đồng, cao chưa từng có trong khoảng 1 tháng trở lại đây. 
Theo Bộ Tài chính, với những quy định mới, khung pháp lý về phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ có những thay đổi căn bản, theo hướng tích cực và lành mạnh hơn.
Với đề xuất miễn, giảm 4 loại thuế, tiền chậm nộp… của Bộ Tài chính, một số chuyên gia đề nghị triển khai khẩn trương để hỗ trợ doanh nghiệp (DN), người dân đang rất khó khăn vì dịch. Chuyên gia góp ý cần xem xét bổ sung thêm mức giảm, thêm loại thuế, phí thực chất hơn.
Thiệt hại kinh tế từ làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4 này rất lớn, vì vậy cần phải có gói kích thích kinh tế và quy mô đủ lớn mới đem lại tác động hiệu quả. Tuy nhiên, cũng phải hết sức chú ý đến khả năng gánh chịu của ngân sách nhằm không làm tình hình ngân sách rơi vào trạng thái rủi ro quá mức.
Sáng 8/8, chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc của Chính phủ với các doanh nghiệp, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi lời cảm ơn đến các doanh nhân, doanh nghiệp đã hỗ trợ nhân dân bằng cả tấm lòng và trái tim. Nhấn mạnh, đây là thời điểm “lửa thử vàng - gian nan thử sức”, lãnh đạo Chính phủ nhắn nhủ đội ngũ doanh nhân “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”.
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết Việt Nam đã có 3 hợp đồng chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine với Nga, Mỹ, Nhật Bản. Trong đó có hợp đồng với Mỹ chuyển giao công nghệ vaccine sẽ thử nghiệm vào tháng 8. Nhà máy sản xuất quy mô trên 100 triệu liều đã xây dựng và hoạt động trong 6 tháng đầu năm 2022.
Quốc hội đề nghị Chính phủ có kịch bản kiểm soát sốt nóng thị trường bất động sản, chứng khoán và nợ xấu để tránh hệ luỵ cho kinh tế vĩ mô nửa cuối năm.
Sản lượng hàng hóa tại 19 tỉnh, thành phố có thể cung cấp dồi dào đến 31/7 và đang có dấu hiệu thừa nhóm hàng trái cây, sản phẩm chăn nuôi và thủy sản. Dự báo những ngày sắp tới, các mặt hàng như dưa leo, nhãn xuồng, nhãn, chanh, chuối, khoai lang, gà lông trắng, cua và tôm nước mặn cung sẽ vượt cầu.
Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng cho biết, thời gian gần đây Cục đã ghi nhận các thông tin trên mạng internet về một số tổ chức, cá nhân mời gọi người dân đầu tư vào “Robot trí tuệ nhân tạo.