“Vận động giảm lãi suất” bằng “Củ cà rốt và cây gậy” trong chính sách tiền tệ?

(26/07 20:58)

Từ giữa tháng 7 có 2 sự kiện được giới ngân hàng (NH) Việt Nam quan tâm. Thứ nhất, Phó Thống đốc NHNN ông Đào Minh Tú giao Hiệp hội NH Việt Nam (VNBA) vận động sự đồng thuận của các tổ chức tín dụng (TCTD) để giảm lãi suất với những mức cụ thể ngay trong tháng 7. Thứ hai, NHNN có văn bản về việc nới hạn mức tăng trưởng tín dụng của các NH từ 8,5% lên 12,1%, hoặc từ 10,5% lên 15%, tùy từng NH. 

 

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Room tín dụng
 
Một vài người làm trong NH lâu năm nhận xét chính sách tiền tệ “vận động giảm lãi suất” có thể thực hiện được, vì các NH vẫn muốn được sự hỗ trợ về mặt chính sách trong cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng, cũng như việc cấp phép cho các loại sản phẩm dịch vụ mới sau này.
 
Vì vậy, không có gì lạ khi các TCTD đồng thuận để giảm lãi suất ngay trong tháng 7. Hạn mức tín dụng có thể được xem như củ cà rốt, nhưng cũng là cây gậy để điều tiết hành vi của các TCTD trong “chính sách tiền tệ đồng thuận”. 
Trong cách làm chính sách này, thay vì dùng những công cụ kỹ thuật của thị trường, NHNN sử dụng công cụ có tính “chính trị”, đó là mối quan hệ tốt đẹp với NHNN. Nếu TCTD “hỗ trợ” NHNN trong thực thi chính sách, đổi lại những lợi ích mềm về hạn mức tín dụng, đánh giá xếp loại NH hay thí điểm triển khai dịch vụ mới có thể thương lượng.
 
Trong thị trường tài chính Việt Nam, mối quan hệ cây gậy và củ cà rốt chính sách này luôn được thể hiện ở nhiều thời điểm trong quá khứ. Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, xuất hiện 2 vấn đề.
 
Thứ nhất, các TCTD vẫn phải đảm bảo an toàn vốn, cơ cấu nợ theo Thông tư 03 đồng thời với giảm lãi suất. Nếu thực hiện cùng lúc các mặt này một cách thực chất, các TCTD sẽ khó duy trì được tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng như hiện nay. Thứ hai, là câu hỏi ai sẽ được vay lãi suất rẻ? 

Cơ cấu nợ, Thông tư 03 và an toàn vốn
 
Vấn đề giới đầu tư ngành NH quan tâm thời gian qua là tính bất định của con số hàng trăm ngàn tỷ đồng nợ cơ cấu theo Thông tư 03. Với sự bùng phát làn sóng thứ tư đại dịch Covid-19, con số tín dụng bị ảnh hưởng có lẽ đã tăng thêm. Bao nhiêu trong số đó chưa được phân loại và trích lập dự phòng rủi ro hợp lý? Theo Thông tư 03, các NH sẽ cần trích lập dần trong vòng 3 năm với tỷ lệ phân bổ 30% trong năm 2021.
Ngoài ra, việc thực hiện miễn, giảm lãi, phí cho khách hàng chỉ thực hiện đến ngày 31-12-2021, tức chỉ còn 5 tháng nữa, trong khi nhiều khả năng các khách hàng doanh nghiệp sẽ còn cần được hỗ trợ thêm sang cả năm sau trong việc cơ cấu nợ, miễn và giảm lãi. Diễn biến bất ngờ của dịch bệnh lần này có thể khiến Thông tư 03 rơi vào trạng thái “việt vị”. 
 
Vì vậy, đã có những đề xuất là cần sửa Thông tư 03 thêm lần nữa. Nhưng nếu vậy sẽ lại tiếp tục “đá quả bóng trích lập dự phòng nợ xấu một cách đúng và đầy đủ về tương lai”. Và các NH quản trị không tốt cứ vậy mà “làm liều”, vì cứ dịch bệnh sẽ sửa thông tư, cho phép cơ cấu lại nợ, trì hoãn trích lập dự phòng.
 
Điều này đi ngược với phương pháp quản lý NH hiện đại là phải đảm bảo đủ an toàn vốn và trích lập dự phòng đầy đủ để tạo vùng đệm an toàn với những rủi ro vỡ nợ tín dụng trên diện rộng và có tính hệ thống. Với các NH ít thận trọng hơn, rủi ro thanh khoản và mất ổn định hệ thống có thể sẽ diễn ra nếu họ không có của để dành đầy đủ cho đợt diễn biến phức tạp nữa của dịch Covid-19, thậm chí nếu điều đó dẫn đến cuộc khủng hoảng tín dụng ở các thị trường mới nổi. 
 
Những vụ vỡ nợ đang diễn ra trên thị trường trái phiếu và tín dụng cho các chính quyền địa phương ở Trung Quốc, đang là lời cảnh báo cho những quốc gia khác. Chúng ta tuyệt đối không nên xem nhẹ những rủi ro này và bị huyễn hoặc trong cách nói dân gian là “tiền nhiều quá để làm gì”. Tiền nhiều nhưng giá trị các khoản nợ đang xin tái cơ cấu còn nhiều hơn số tiền mặt ngoài thị trường gấp mấy lần.
 
Nói cách khác, chúng ta có thể đang bị che mắt bởi sự dư dả thanh khoản giả tạo của nền kinh tế vì tiến trình giãn, giảm và cơ cấu nợ theo Thông tư 01 và 03. 
 
Bài học cải tổ thị trường tài chính của Trung Quốc gần đây được tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch nhận xét là bắt buộc phải làm dù nó làm tăng rủi ro vỡ nợ của các “sân sau” tài chính các chính quyền địa phương, bởi Trung Quốc không thể tiếp tục đá quả bóng rủi ro vỡ nợ này vào tương lai mãi được.
 
Trung Quốc đang đi qua giai đoạn cải tổ đau đớn của thị trường tài chính mà Việt Nam muốn tránh. Nó là hệ quả của việc trì hoãn đảm bảo kỷ luật tài chính và cải tổ thị trường trong những năm trước Covid, để rủi ro tăng mạnh trong hệ thống. Covid-19 chỉ kích nổ những quả bom trong lòng hệ thống tài chính của Trung Quốc mà thôi.
 
Lãi suất cho vay giảm, ai được vay?
 
Đồng thời với nới room tín dụng, nhiều NH cũng công bố giảm lãi suất theo khuyến nghị của NHNN. Phần lớn các NH này đều giảm ít nhất 1%/năm cho tổng dư nợ hiện hữu của khách hàng tại thời điểm 15-7 đến hết năm 2021. Vậy ai sẽ được vay? Năm ngoái nhiều NH đã giảm lãi vay sau khi được tăng hạn mức tín dụng.
 
Nhưng nếu tìm hiểu kỹ lại, những vụ giảm lãi vay lớn nhất đã chiếm phần lớn khoản giảm lãi của các NH. Chẳng hạn, các khoản cơ cấu nợ và tăng cho vay với lãi suất gần như cho không với Vietnam Airlines. Nếu bỏ các khoản cho vay hỗ trợ của NH cho các ông lớn này, ai đang thực sự được giảm lãi suất?
 
Ông Phạm Thanh Hà, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, nhấn mạnh “Chúng tôi muốn thấy những con số hỗ trợ cụ thể để thị trường biết rằng các NH đã hỗ trợ cho những nhóm ngành nào, thậm chí khách hàng nào, để tất cả đều thấy rằng sự sẻ chia, sát cánh của hệ thống ngân hàng là nhanh chóng và thực chất”.
 
Nếu phần lớn doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ không thể vay được và vì vậy biến mất trên thị trường, trong khi các ông lớn được tiếp cận vốn có thể tồn tại, thậm chí thâu tóm những doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ này, chúng ta đang tạo ra rủi ro mà Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đang cảnh báo. Đó là tình trạng “quá lớn để đổ vỡ” có thể sẽ trở nên trầm trọng hơn sau dịch Covid-19, khi những đại công ty trở thành những công ty khổng lồ.
Và nếu trong số đó có tỷ lệ đáng kể những công ty “nghiện” vay nợ và luôn cần được hỗ trợ tái cơ cấu nợ thì nguy to. 

Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên Đại học Bristol, Anh

 

https://saigondautu.com.vn/tai-chinh/van-dong-giam-lai-suat-bang-cu-ca-rot-va-cay-gay-trong-chinh-sach-tien-te-94112.html
Tin cùng chuyên mục
Năm 2021, nhà đầu tư cá nhân trong nước mở mới hơn 1,5 triệu tài khoản chứng khoán, cao kỷ lục trong lịch sử 21 năm thị trường. Con số này gấp 1,5 lần lượng tài khoản mở mới của 4 năm liền trước.
Tại Kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Nghị quyết về chính sách tài khóa và tiền tệ để hỗ trợ triển khai Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội.
Mặc dù trong năm 2021, số dự án có vốn nước ngoài (FDI) đầu tư vào TPHCM giảm 33,4% nhưng tăng 7,7% về số vốn cấp mới so với cùng kỳ năm 2020.
Với 7 tỉ USD thu được trong năm 2021, xuất siêu của Bình Dương tăng 1 tỉ USD so với năm 2020, mặc dù trải qua đợt dịch đầy cam go.
Bộ Công thương vừa công bố Báo cáo tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá cả năm 2021 ước đạt 667,5 tỷ USD, vượt qua con số kỷ lục 600 tỷ USD đã đề ra trước đó.
Tính đến hết ngày 15/12/2021, lũy kế thu ngân sách Nhà nước trong cân đối của Kho bạc Nhà nước đạt 1.438,89 nghìn tỷ đồng.
Tại kỳ họp bất thường tới đây của Quốc hội, chương trình phục hồi và phát triển kinh tế, xã hội dự kiến sẽ được đưa ra thảo luận. Bộ KH&ĐT đã hoàn thiện dự thảo chương trình trình Chính phủ, tập trung vào các nhóm trọng tâm: phòng, chống dịch bệnh; an sinh xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp; kích cầu đầu tư công; quản lý điều hành, đảm bảo cân đối vĩ mô, kiểm soát lạm phát…
Phó Vụ trưởng Thị trường châu Á-châu Phi Nguyễn Phúc Nam cho biết việc xuất khẩu sang ASEAN là bước đầu để hàng hóa Việt Nam tiếp tục thâm nhập các thị trường khác yêu cầu cao hơn và khó tính hơn.
Mặc dù đưa ra những mức giảm giá sốc lên đến 90% nhưng các con phố mua sắm như Chùa Bộc, Phạm Ngọc Thạch hay các cửa hàng trong trung tâm thương mại đều ảm đạm trong ngày Black Friday hôm nay (26/11).
Chính phủ đang huy động mọi nguồn lực, xây dựng dự thảo Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội với quy mô đủ lớn để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, nhất là ở các lĩnh vực quan trọng bị ảnh hưởng lớn bởi dịch COVID-19.
Việc thực hiện gói hỗ trợ kinh tế vào năm 2008-2009 đã đẩy nền kinh tế rơi vào tình cảnh lạm phát cao vào các năm sau, có thời điểm lên đến 18%/năm.
Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) 10 tháng đầu năm 2021 ghi nhận tăng trưởng so với cùng kỳ. Nhiều dự án với số vốn lớn đầu tư mới hoặc tăng vốn hứa hẹn thúc đẩy nền kinh tế sớm phục hồi sau giãn cách và là tín hiệu tích cực, triển vọng dài hạn của kinh tế Việt Nam.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã ký Quyết định 1831 ban hành danh mục quốc gia các dự án kêu gọi đầu tư nước ngoài giai đoạn 2021-2025, trong đó có Dự án đường sắt Chơn Thành (Bình Phước) - Đắk Nông và dự án đường cao tốc TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) – Nha Trang (Khánh Hòa).
 Sau một tháng TPHCM thực hiện nới lỏng giãn cách theo Chỉ thị 18, các doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại trên địa bàn thành phố tăng nhanh. Riêng khu công nghệ cao, 100% doanh nghiệp đã hoạt động trở lại.
Theo Bộ Công Thương, các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp của các cơ quan chức năng trong quá trình xử lý các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại của nước ngoài đã đem lại những kết quả rất tích cực.
Một tuần nay, nhiều người lao động tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên đã dần quay trở lại TPHCM tiếp tục công việc sau những ngày về quê tránh dịch. Ngành lương thực, thực phẩm đang dần ổn định sản xuất, bắt đầu chạy đua chuẩn bị hàng hóa cho mùa Tết và dịp mua sắm cuối năm.
Việc điều chỉnh quy hoạch chung TPHCM lần này sẽ đóng vai trò quan trọng trong giải phóng nguồn lực xã hội, thúc đẩy thành phố phát triển. Khu phát triển mới sẽ chia sẻ, tạo nguồn lực để cải tạo chỉnh trang các khu vực hiện hữu còn chưa đảm bảo về an toàn.
Bên cạnh các chính sách có tính chất bao phủ, lâu dài, Bộ LĐTB&XH đang xây dựng các phương án rất cụ thể để hỗ trợ các doanh nghiệp cân đối nguồn lao động, phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh. Bộ cũng đã tính đến phương án huy động lực lượng lao động từ các trường nghề, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, kết nối, phát triển nguồn lao động từ bộ đội, công an xuất ngũ… Khi địa phương thiếu lực lượng lao động có thể huy động lực lượng sinh viên tham gia sản xuất với hình thức vừa học vừa làm, bảo đảm đúng các quy định về pháp luật việc làm.
 Bộ KH-ĐT cho biết năm 2022, quy mô GDP (theo giá hiện hành) đạt khoảng 9,3-9,4 triệu tỷ đồng. Trong đó tiêu dùng cuối cùng chiếm khoảng 68% GDP. Bội chi NSNN bằng khoảng 4% GDP; nhập siêu khoảng 1 tỷ USD,
Sau Nghị quyết 128 của Chính phủ, Bộ GTVT sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết về hoạt động vận tải hành khách, hàng hóa. Tuy hướng dẫn cụ thể phải đợi quy định về phòng dịch của Bộ Y tế, nhưng Bộ GTVT xác định vẫn áp trên khung hướng dẫn đã ban hành.