Thiết kế gói kích thích quy mô đủ lớn

(09/08 11:13)

Thiệt hại kinh tế từ làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4 này rất lớn, vì vậy cần phải có gói kích thích kinh tế và quy mô đủ lớn mới đem lại tác động hiệu quả. Tuy nhiên, cũng phải hết sức chú ý đến khả năng gánh chịu của ngân sách nhằm không làm tình hình ngân sách rơi vào trạng thái rủi ro quá mức.

Gói kích thích kinh tế đủ lớn nhưng phải phân bổ đúng trọng điểm.
Xác định quy mô của gói hỗ trợ kinh tế
Gói hỗ trợ kinh tế trong đại dịch của các quốc gia trên thế giới có thể chia thành 2 nhóm chính: (1) Các hỗ trợ trực tiếp cho tổng cầu thông qua việc cắt giảm thuế, tăng chi và các chương trình hỗ trợ việc làm; (2) Các hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp (DN) thông qua các chương trình cho vay, bảo lãnh.
Theo thống kê của IMF, gói hỗ trợ kinh tế của các quốc gia phát triển như Nhật, Italia, Anh, Đức chiếm từ 30-40% GDP trong năm 2020 và một số khoản chi tiếp tục thực hiện trong năm 2021. Trong khi đó, quy mô gói hỗ trợ kinh tế của các quốc gia đang phát triển thì thấp hơn (xem bảng). 
Ảnh hưởng của làn sóng dịch lần thứ tư này có tác động rất lớn đến nền kinh tế của cả nước nói chung và TPHCM nói riêng, nên quy mô hỗ trợ cần đủ lớn mới đem lại tác động hiệu quả. Nói cách khác, phải bơm tiền thực để tái khởi động nền kinh tế. Theo chúng tôi, gói hỗ trợ kinh tế lần này ở mức 4% GDP (3% đối với các khoản chi bổ sung và 1% đối với các khoản hỗ trợ cho vay và bảo lãnh), tương đương 251.000 tỷ đồng (GDP ước tính năm 2020 hơn 6,29 triệu tỷ đồng), con số này là phù hợp với quy mô và nội lực của kinh tế Việt Nam. 
Với gói kích thích như vậy, các hỗ trợ tín dụng lần này cần tập trung vào các DN nhỏ và vừa (DNNVV), hộ gia đình, và cá nhân vay tiêu dùng. Đây là những đối tượng bị tổn thương lớn vì Covid-19 và khả năng chịu đựng tổn thương kém hơn nhiều lần so với các DN lớn. Đây cũng là nhóm khó tiếp cận ngân hàng (NH) thông thường và càng khó khăn hơn khi tiếp cận các gói hỗ trợ.
Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ cần thực hiện việc dịch chuyển rủi ro của chủ nợ về phía mình bởi vì khi sự không chắc chắn cao các NH sẽ hạn chế cho vay. Do đó, để khơi thông dòng vốn đến được các đối tượng này, Chính phủ có thể cần phải chấp nhận hấp thụ rủi ro này. Việc thực hiện chương trình bảo lãnh tín dụng của nhà nước ở đây sẽ đóng vai trò tương tự như đảm bảo tiền gửi và người cho vay cuối cùng. Chính sách này, xét trên tổng thể sẽ giúp gia tăng phúc lợi xã hội trong các tình huống rủi ro không thể đa dạng hóa như đại dịch Covid-19. 
Thiết kế gói kích thích quy mô đủ lớn ảnh 1
 
 
 
Đồng thời, cần nhanh chóng giải ngân đầu tư công trong các tháng còn lại trong năm 2021. Tính đến hết 6 tháng đầu năm 2021, tỷ lệ giải ngân đầu tư công chỉ đạt 29,02% so với kế hoạch, do đó cần phải thúc đẩy nhanh chóng đầu tư công trong các tháng còn lại cuối năm 2021 để nâng đỡ nền kinh tế. Trong trường hợp không thể giải ngân theo tiến độ và kế hoạch, Chính phủ có thể tái phân bổ các khoản đầu tư công này cho hoạt động cứu trợ nền kinh tế.
Để chuẩn bị cho nền kinh tế hậu đại dịch, Chính phủ cần bố trí một gói kích thích số, đầu tư vào công nghệ số và cơ sở hạ tầng đóng vai trò hỗ trợ cho toàn bộ nền kinh tế. Cụ thể, Chính phủ cần kết hợp đầu tư công, tài trợ của nhà nước và cải cách đối với đầu tư tư nhân để hỗ trợ 3 nền tảng hồi phục kinh tế hậu đại dịch chính: tăng cường kết nối, củng cố cơ sở hạ tầng dữ liệu cốt lõi và tăng tốc đổi mới và số hóa nền kinh tế. 
Phân bổ nguồn lực đúng trọng điểm
Các chính sách hỗ trợ các DNNVV sẽ tập trung vào 2 loại hỗ trợ. Thứ nhất, hỗ trợ thanh khoản, hoãn các khoản thuế, phí và đóng góp của DNNVV; hỗ trợ tài chính; duy trì việc làm, trợ cấp tiền lương. Thứ hai, hỗ trợ mang tính cấu trúc nhằm giúp các DNNVV thích ứng với môi trường kinh doanh đã thay đổi và xây dựng khả năng phục hồi. Cụ thể, Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành triển khai nhanh chóng với thủ tục đơn giản hóa việc miễn, giảm, hoãn thanh toán thuế, phí và các khoản đóng góp của các DN đang còn hoạt động trong năm 2021.
Hỗ trợ DN tái khởi động hoạt động kinh doanh ngay sau khi kết thúc làn sóng dịch lần thứ 4 này có thể gắn với chính sách an sinh xã hội. Chính phủ có thể hỗ trợ chi trả một phần lương trực tiếp cho người lao động đối với các DN đang hoạt động với cam kết không giảm lao động đặc biệt là các DN sử dụng nhiều lao động.
Vì nguồn lực hỗ trợ là giới hạn nên cần phân loại DN có thể hoạt động liên tục để hỗ trợ. Chẳng hạn, đối với các DN bị ảnh hưởng trực tiếp nhưng có khả năng tiếp tục hoạt động cần được ưu tiên hỗ trợ nhanh chóng theo các hình thức đã đề xuất như hoãn đóng tiền bảo hiểm xã hội, tiền thuê đất, lãi vay, hoãn chi trả thuế. Đối với các DN này có thể cung cấp thêm bảo lãnh tín dụng thông qua các NHTM. 
Việc lựa chọn các DN trong từng ngành để hỗ trợ nên có một thứ tự ưu tiên nhất định, dựa trên 2 yếu tố: (i) Tốc độ hồi phục và (ii) Mức độ ổn định của đầu ra của sản phẩm. Những DN hồi phục nhanh sẽ giúp nâng đỡ nền kinh tế và từ đó tác động lan tỏa để các DN khác phục hồi. Như vậy, chính sách cần có sự tập trung theo nhóm ngành DN chứ không nên dàn trải, thiếu tập trung. Cuối cùng, quan trọng hơn, cần tạo điều kiện môi trường kinh doanh thuận lợi để giúp DN nhanh chóng hồi phục sau dịch.
Bên cạnh đó, cần xây dựng chương trình hỗ trợ DN ứng phó với dịch bệnh. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, các DN có kinh nghiệm ứng phó với các sự kiện thiên tai, dịch bệnh sẽ có khả năng hồi phục lao động và sản lượng đầu ra nhanh hơn so với các DN không có kinh nghiệm.
Vì vậy, Chính phủ cần xây dựng các chương trình hỗ trợ cho DN các thông tin và kiến thức trong việc chuẩn bị các ứng khó với các sự kiện thiên tai, dịch bệnh là cần thiết để giảm thiểu rủi ro. Ngoài ra, Chính phủ cần có các chính sách phát huy vai trò của khu vực tư nhân trong việc phòng bị và ứng phó với các sự kiện dịch bệnh trong tương lai.
Các DNNVV cần các tổ chức hỗ trợ kinh doanh sau làn sóng dịch này hơn bao giờ hết. Chính phủ cần xây dựng một hệ sinh thái có khả năng cung cấp các hỗ trợ cần thiết cho các DNNVV như hỗ trợ các DN kết nối với các tổ chức xúc tiến thương mại từ khắp nơi trên thế giới để chia sẻ các kinh nghiệm và nguồn lực như thông tin thị trường và kinh nghiệm để học hỏi lẫn nhau. Trong quá trình chuyển đổi từ hỗ trợ khẩn cấp sang hỗ trợ phục hồi, Chính phủ cần xem xét chú trọng hơn đến các chính sách thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp mang tính đổi mới sáng tạo bên cạnh các hỗ trợ tài chính cho khởi nghiệp. 

PGS.TS TRẦN HÙNG SƠN, ThS. LƯU BÍCH THU, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TPHCM

https://saigondautu.com.vn/kinh-te/thiet-ke-goi-kich-thich-quy-mo-du-lon-94549.html
Tin cùng chuyên mục
Nếu để doanh nghiệp tê liệt hàng loạt thì kinh tế sẽ khủng hoảng. Đây là thời điểm có tính chất quyết định để cứu nguy các doanh nghiệp. Các bộ, ngành, địa phương phải vào cuộc ngay để đưa doanh nghiệp trở lại hoạt động.
Mặc dù trong tâm dịch, song nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất hàng xuất khẩu khu vực phía Nam vẫn tìm nhiều giải pháp, tận dụng cơ hội để đảm bảo sản xuất, xuất khẩu, gia tăng sản lượng và mở thị trường mới.
Việc chia vùng của Hà Nội được đánh giá là linh hoạt dựa trên lợi thế địa lý để tăng cường phòng chống dịch; đảm bảo sản xuất, sinh hoạt. Tuy nhiên, chính sách mỗi huyện thực hiện một kiểu, không liên kết vùng xanh khiến các DN thiếu lao động để phục hồi sản xuất. .
Trải qua gần 2 tháng hoạt động trong điều kiện giãn cách xã hội, xuất khẩu thủy sản thực sự ngấm đòn COVID-19, khi giá trị xuất khẩu trong tháng 8 sang các thị trường đều giảm từ 16 – 50% so với cùng kỳ năm 2020.
 Có thể nói, cụm cảng biển cửa khẩu quốc tế Cái Mép - Thị Vải tỉnh Bà Rịa - Vùng Tàu, cụm cảng biển TPHCM, sân bay quốc tế Long Thành đã và đang hình thành là những “viên gạch” đầu tiên để xây dựng vùng TPHCM - vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước, một trung tâm logistics lớn không chỉ cả nước mà còn cả khu vực.
Diễn đàn sẽ tổ chức theo từng chủ đề ngành hàng nông sản theo từng mùa vụ được gắn với từng vùng miền. Người nông dân có thể giới thiệu quảng bá nông sản tại diễn đàn, từ đó giúp người bán tìm đến người mua dễ dàng hơn, khắc phục được tình trạng mù mờ thông tin trong việc tiêu thụ nông sản.
Thu ngân sách nhà nước năm nay đã chính thức đạt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng sau 8 tháng, dù nền kinh tế ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nhưng số thu trên vẫn tăng hơn 14% so với cùng kỳ năm trước.
Dịch COVID-19 bùng phát, nhiều lao động, công nhân ở khu công nghiệp rơi vào cảnh mất việc làm phải “khăn gói” về quê. Tuy nhiên, khi dịch được khống chế, đã thấy hiện hữu nguy cơ các doanh nghiệp tại không ít địa phương sẽ đối mặt vấn đề thiếu lao động trầm trọng.
Trong “thế trận” mới, đòi hỏi phải có những giải pháp ứng phó mới, bài bản và khoa học hơn mới hòng đẩy lui dịch, trở lại trạng thái bình thường mới, ổn định và phát triển.    
Sau khi ghi nhận góp ý của các bộ ngành liên quan, Bộ LĐ-TB&XH đã giảm mức đề xuất tăng lương hưu, trợ cấp hàng tháng xuống còn 11%, thay vì mức đề xuất trước đó là 15%, do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Thời điểm tăng lương hưu dự kiến từ đầu năm 2022.
Trong vòng 7 tháng, Việt Nam chi tới 2,93 tỷ USD để nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu và khoảng 3,095 tỷ USD để nhập ngô, đậu tương, lúa mỳ, dầu mỡ động thực vật .
Đáng chú trong phiên hôm nay, cổ phiếu chứng khoán có tới 14 mã tăng trần. Thanh khoản thị trường tăng vọt, dòng tiền sôi động, tiếp tục lan toả, tìm cơ hội ở cả nhóm cổ phiếu nhỏ, vừa. Giá trị khớp lệnh trên HoSE trên 26.150 tỷ đồng, cao chưa từng có trong khoảng 1 tháng trở lại đây. 
Theo Bộ Tài chính, với những quy định mới, khung pháp lý về phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ có những thay đổi căn bản, theo hướng tích cực và lành mạnh hơn.
Với đề xuất miễn, giảm 4 loại thuế, tiền chậm nộp… của Bộ Tài chính, một số chuyên gia đề nghị triển khai khẩn trương để hỗ trợ doanh nghiệp (DN), người dân đang rất khó khăn vì dịch. Chuyên gia góp ý cần xem xét bổ sung thêm mức giảm, thêm loại thuế, phí thực chất hơn.
Sáng 8/8, chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc của Chính phủ với các doanh nghiệp, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi lời cảm ơn đến các doanh nhân, doanh nghiệp đã hỗ trợ nhân dân bằng cả tấm lòng và trái tim. Nhấn mạnh, đây là thời điểm “lửa thử vàng - gian nan thử sức”, lãnh đạo Chính phủ nhắn nhủ đội ngũ doanh nhân “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”.
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết Việt Nam đã có 3 hợp đồng chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine với Nga, Mỹ, Nhật Bản. Trong đó có hợp đồng với Mỹ chuyển giao công nghệ vaccine sẽ thử nghiệm vào tháng 8. Nhà máy sản xuất quy mô trên 100 triệu liều đã xây dựng và hoạt động trong 6 tháng đầu năm 2022.
Quốc hội đề nghị Chính phủ có kịch bản kiểm soát sốt nóng thị trường bất động sản, chứng khoán và nợ xấu để tránh hệ luỵ cho kinh tế vĩ mô nửa cuối năm.
Từ giữa tháng 7 có 2 sự kiện được giới ngân hàng (NH) Việt Nam quan tâm. Thứ nhất, Phó Thống đốc NHNN ông Đào Minh Tú giao Hiệp hội NH Việt Nam (VNBA) vận động sự đồng thuận của các tổ chức tín dụng (TCTD) để giảm lãi suất với những mức cụ thể ngay trong tháng 7. Thứ hai, NHNN có văn bản về việc nới hạn mức tăng trưởng tín dụng của các NH từ 8,5% lên 12,1%, hoặc từ 10,5% lên 15%, tùy từng NH. 
Sản lượng hàng hóa tại 19 tỉnh, thành phố có thể cung cấp dồi dào đến 31/7 và đang có dấu hiệu thừa nhóm hàng trái cây, sản phẩm chăn nuôi và thủy sản. Dự báo những ngày sắp tới, các mặt hàng như dưa leo, nhãn xuồng, nhãn, chanh, chuối, khoai lang, gà lông trắng, cua và tôm nước mặn cung sẽ vượt cầu.
Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng cho biết, thời gian gần đây Cục đã ghi nhận các thông tin trên mạng internet về một số tổ chức, cá nhân mời gọi người dân đầu tư vào “Robot trí tuệ nhân tạo.