Phát triển TPHCM: Cần chiến lược thay vì chắp vá ý tưởng các nhiệm kỳ

(20/04 16:29)

Đóng góp cho đồ án quy hoạch chung TPHCM giai đoạn từ nay đến năm 2040, tầm nhìn năm 2060, những ý tưởng của PGS.TS Nguyễn Minh Hoà, chuyên gia đô thị học, xoay quanh hai vấn đề: Mô hình phát triển và mô hình quản lý hành chính.

Mô hình phát triển nào cho TPHCM - Ảnh 1.

PGS.TS Nguyễn Minh Hoà

Đô thị vệ tinh hay cực tăng trưởng đối trọng?

Theo đồ án quy hoạch, vùng TPHCM đến năm 2050  thì các địa phương như Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh như vùng vệ tinh của TPHCM, có thể gọi là phần TPHCM "cơi nới". PGS.TS Nguyễn Minh Hoà cho rằng, bây giờ phải nhìn lại, các địa phương trên đang trở thành các cực tăng trưởng kinh tế đối trọng với TPHCM. Có thể minh chứng qua hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài của các địa phương những năm gần đây đang tăng nhanh và cao hơn TPHCM.

Chưa kể tốc độ đô thị hoá vùng lân cận đang tăng nhanh. Một số đơn vị hành chính cấp huyện quanh TPHCM như Dĩ An, Tân Uyên, Đức Hoà, Đức Huệ đang trong quá trình lên Thành phố.

Trung ương đã nhận ra và đang đầu tư lớn cho cả khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, với các tuyến giao thông trọng điểm như các vành đai 3, vành đai 4, các trục đường chiến lược như TPHCM - Dầu Giây, Bến Lức - Long Thành, TPHCM - Xa Mát… Thời gian qua Thủ tướng Chính phủ liên tục vào kiểm tra, đôn đốc đẩy nhanh tiến độ các dự án trên.

Thâm canh hiệu quả trên vùng đất hẹp

Trong điều kiện quỹ đất của TPHCM không còn dư địa thu hút đầu tư, nhiều nhà đầu tư lớn đang tìm kiếm những vùng đất mới ngoài TPHCM để phát triển những siêu đô thị sinh thái. Do vậy, TPHCM cần phải thâm canh có hiệu quả trên vùng đất ít ỏi của mình, dựa trên lợi thế 4.0 và trí tuệ nhân tạo.

Có thể nhìn sang cách làm của Dubai, Singapore đang quay lại đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao. Ví dụ như Singapore xây dựng toà nhà cao tầng trên diện tích khoảng 2.000 m2 để làm nông nghiệp và cung cấp đủ rau xanh cho 1/3 thành phố.

Mô hình phát triển nào cho TPHCM - Ảnh 2.

Bản đồ định hướng phát triển không gian TPHCM năm 2025

Vậy TPHCM đang làm gì khi quỹ đất không còn nhiều để mở rộng sản xuất? Được biết, Ban quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp (Hepza) vừa trình UBND Thành phố một đề án, trong đó yêu cầu tất cả các công ty đã hết thời hạn thuê đất phải chuyển đổi việc thâm dụng lao động, công nghệ thấp, sử dụng quá nhiều đất. Chỉ giữ lại các doanh nghiệp đảm bảo 5 điều kiện: Không sử dụng nhiều đất; sử dụng rất ít công nhân, nhất là lao động phổ thông; công nghệ kỹ thuật mới; không gây ô nhiễm, xả thải ra môi trường; công nghệ kỹ thuật được chuyển giao cho địa phương. Xu hướng thu hút đầu tư như vậy của TPHCM, ông Hoà gọi là thâm canh hiệu quả trên mảnh đất hẹp.

Với lộ trình phát triển các huyện vùng ven, ông Hoà cho rằng không vội vàng chuyển lên quận bởi hiện nay chưa lên quận nhưng đất đai ở các khu vực vùng ven đã phức tạp. Ông Hoà nêu đề xuất đi theo hướng nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái. Bản sắc địa phương Nam Bộ của vùng đất đó sẽ sống được và gìn giữ cho con cháu mai sau.

Giảm áp lực cho trung tâm TPHCM

Trong bối cảnh như vậy, PGS.TS Nguyễn Minh Hoà cho rằng, TPHCM nên xem lại mô hình phát triển. Chúng ta phải bỏ kiểu phát triển bám theo trục giao thông và lan ra như vết dầu loang mà thay vào đó, phải hình thành những trung tâm là các thành phố thực sự. "Bây giờ không thể nói "Từ TPHCM lan ra" mà phải là từ các trung tâm đó lan ra. Giống như chúng ta ném cùng lúc 4-5 hòn đá xuống nước, mỗi hòn đá là một trung tâm thực sự", ông Hoà phân tích.

Hướng đi này cũng được Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc nhắc đến trong các hoạt động thu hút đầu tư vào Củ Chi vừa qua. Đó là phát triển Củ Chi trở thành một thành phố hiện đại, không kém gì trung tâm TPHCM. Củ Chi, Thủ Đức, Nam Sài Gòn phải được định hướng phát triển thành các trung tâm, thành phố thật sự. "Như vậy khi mua nhà cửa thì chúng ta không cần lấy tiêu chí cách trung tâm TPHCM bao nhiêu km. Chúng ta phải thay đổi tư duy, phải có những cực tăng trưởng, những trung tâm thành phố mới", ông Hoà chia sẻ.

Mô hình phát triển nào cho TPHCM - Ảnh 3.

Quy hoạch hệ thống giao thông đường bộ khu vực TPHCM đến năm 2020

Thay đổi mô hình phân quyền quản lý

Một vấn đề quan trọng khác cần xem xét trong quá trình xây dựng quy hoạch chung TPHCM là thay đổi sự phân quyền trong quản lý. PGS.TS Nguyễn Minh Hoà cho rằng, hiện chúng ta đang phân quyền để thừa hành, trong khi thế giới thực hiện phân quyền theo lãnh thổ. Trên mỗi vùng lãnh thổ thì thị trưởng là người chịu trách nhiệm về sự phát triển ở nơi đó theo đúng hành lang pháp lý.  Áp dụng cơ chế khoán từ ngân sách, quy hoạch, phát triển giao thông, vấn đề nhân sự… "Không thể như hiện nay chúng ta có tiền mà làm gì cũng phải đi xin từng đồng", ông Hoà nêu vấn đề.

Cuối cùng, PGS.TS Nguyễn Minh Hoà cho rằng phải thay đổi mô hình quản lý hành chính. Nếu không thì TPHCM dù có Thành phố Thủ Đức, Thành phố Củ Chi nhưng không biết các đơn vị hành chính này sẽ hoạt động như thế nào.

Ông Hoà chỉ ra trên thế giới có rất nhiều mô hình thành phố cực lớn nằm trong đơn vị hành chính của một tỉnh. Ví dụ như Thủ đô Moscow của Nga có diện tích 2.500 km2, với khoảng 11 triệu dân, dù là thành phố lớn nhất, có cơ chế quản lý đặc biệt, nhưng vẫn nằm trong tỉnh Moscow - một đơn vị hành chính có đến 28 thành phố tương đương thủ đô Moscow.

Hoặc tỉnh Gyeonggi là đơn vị hành chính lớn nhất của Hàn Quốc, gồm 31 thành phố, các khu công nghiệp và làng nông nghiệp, làng nghề, trong đó có Thủ đô Seoul.

Hay mô hình vùng đô thị Manila của Philippines với 16 thành phố, do một hội đồng các thị trưởng điều hành.

Với quy mô và vị trí của TPHCM, cần phải thay đổi mô hình quản lý hành chính, "nếu không thì dù có thêm các mô hình "thành phố trong thành phố" như Thủ Đức cũng chỉ là một "quận to", không có quyền hành, không có ngân sách riêng", ông Hoà nói.

Sự thay đổi mô hình quản lý hành chính sẽ giúp quá trình tái cấu trúc đô thị thuận lợi hơn, chúng ta hoàn toàn có thể di dời một khu dân cư để tổ chức lại đô thị. Như vậy thành phố sẽ đẹp hơn, thông thoáng hơn, dễ quản lý hơn về mặt dân số, dễ quản lý hơn về mặt không gian.

Tất cả những bài toán trên, theo PGS. Nguyễn Minh Hoà, là vấn đề chiến lược mà TPHCM phải tính, còn nếu không chúng ta cứ chắp vá những ý tưởng của các nhiệm kỳ.

https://tphcm.chinhphu.vn/phat-trien-tphcm-can-chien-luoc-thay-vi-chap-va-y-tuong-cac-nhiem-ky-101220418182405537.htm
Tin cùng chuyên mục
Đề án góp phần cụ thể hóa mục tiêu giảm cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP ít nhất 15% vào năm 2030 so với năm 2014, hướng tới mục tiêu phát thải ròng về “0” vào năm 2050...
Khi Chiến lược Hợp tác đầu tư nước ngoài giai đoạn 2021-2030 được Chính phủ chính thức ký ban hành, câu chuyện “tái định vị dòng vốn đầu tư” lại được đặt ra rõ ràng hơn bao giờ hết.
Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trong bối cảnh kinh tế vĩ mô gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là diễn biến phức tạp, khó lường của dịch Covid-19, đã và đang đặt ra thách thức rất lớn đối với việc kiểm soát nợ xấu và an toàn hoạt động NH trong thời gian tới. 
Tìm các nguồn hàng thay thế, hình thành chuỗi sản xuất khép kín để giảm các chi phí đến mức thấp nhất... là một số giải pháp được các nhà bán lẻ áp dụng nhằm giữ giá thành, hãm đà tăng giá của các mặt hàng nhu yếu phẩm, bảo vệ sức mua.
 Ngày 27-5, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức hội nghị trực tuyến toàn ngành. Hội nghị nhằm triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất 2% từ nguồn ngân sách nhà nước 40.000 tỷ đồng theo Nghị định 31/2022/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 03/2022/TT-NHNN của NHNN về vấn đề hỗ trợ lãi suất.
Ngày 11-5, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã khai mạc phiên họp thứ 11 - phiên họp cuối cùng trước khi Quốc hội khai mạc kỳ họp thứ 3 (dự kiến diễn ra vào ngày 23-5 tới). 
Lạm phát kinh tế của Việt Nam có thể ở mức 4,5% trong năm nay và vượt qua ngưỡng 5% trong năm 2023.
Thị trường vàng trong nước giao dịch yếu ớt nhưng vẫn neo ở mức giá 70 triệu đồng/lượng. Đáng nói, dù mấy ngày nghỉ lễ vừa rồi, giá vàng thế giới giảm mạnh nhưng vàng SJC vẫn tăng và đang cao hơn vàng thế giới kỷ lục 17,8 triệu đồng/lượng.
Giá cá nguyên liệu tăng mạnh kéo giá cá tra phi-lê đông lạnh xuất khẩu trung bình cũng tăng, trong đó, giá xuất khẩu sang thị trường Mỹ cao nhất khi đạt hơn 4,5 USD/kg. Đây là mức giá cao hơn cả mức đỉnh của năm 2019.
Theo Sở KD-ĐT TPHCM, trong 4 tháng đầu năm 2022, tính chung cả vốn thu hút được dưới hình thức cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và vốn thu hút được qua hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua lại phần vốn góp của doanh nghiệp trong nước, Thành phố thu hút được 1,28 tỷ USD, tăng 12,18% tổng vốn đầu tư so với cùng kỳ. 
Dù môi trường kinh doanh ngày càng được cải thiện nhưng tình trạng tham nhũng vặt, phí bôi trơn khi thực hiện thủ tục hành chính vẫn là những vấn đề bức xúc của các doanh nghiệp (DN). Ở địa phương, tình trạng ưu ái cho DN “sân sau” vẫn nhức nhối.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành vừa ký Quyết định số 493/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 với mục tiêu tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân 6 - 7%/năm trong thời kỳ 2021 - 2030.
Thu hút đầu tư là lĩnh vực đặc biệt quan trọng, đang được các tỉnh, thành phố ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, không phải tỉnh, thành phố nào cũng thành công và đón được doanh nghiệp trong và ngoài nước đến đầu tư.
 Quý I-2022 tăng trưởng tín dụng (TTTD) diễn biến đầy ngoạn mục. Trên bề nổi, cơ quan quản lý cho rằng điều này cho thấy sự hồi phục của nền kinh tế. Song bên trong, bài toán nắn dòng chảy tín dụng có vẻ đang được tích cực triển khai.
Ngày 16/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 252/CĐ-TTg về việc đôn đốc triển khai quyết liệt, hiệu quả Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết Việt Nam tiếp tục chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc nguồn vốn FDI, đưa hoạt động đầu tư nước ngoài chuyển sang giai đoạn mới.
Tin từ Bộ Công Thương cho biết, trong tháng 2, Việt Nam đã nhập siêu tổng cộng 2,33 tỷ USD. Tính chung 2 tháng đầu năm 2022, cán cân thương mại hàng hóa cả nước ước tính nhập siêu 937 triệu USD. Trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 1,6 tỷ USD.
Triển khai gói kích thích kinh tế, khó khăn chủ yếu tập trung ở phần về đầu tư công. Tiến độ cũng như công tác tổng hợp các dự án đầu tư công thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội hiện nay có chậm hơn một chút do các bộ, ngành, địa phương có tiến độ thực hiện rất khác nhau, thường có sự chờ đợi lẫn nhau.
Lâu nay, khi nói về thành tích xuất nhập khẩu (XNK) thường được ngợi ca hết tầm. Nhưng thực tế XK chủ yếu từ khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), còn doanh nghiệp (DN) trong nước đa phần NK. Xem ra XNK nước ta phụ thuộc vào FDI - NK - thị trường nước ngoài. 
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đồng ý với đề xuất mở cửa lại hoạt động du lịch trong điều kiện bình thường mới từ ngày 15-3 tới đây đồng thời dừng áp dụng các biện pháp giới hạn về cấp visa và thực hiện như trước khi có dịch, bao gồm cấp visa điện tử, miễn visa đơn phương, song phương.